دیپلماسی نفت| سمیه اسدی، در حالی که بازار جهانی متانول در رکود قیمتی و مازاد عرضه فرو رفته، پتروشیمی خارگ یکی از بزرگترین بازیگران این عرصه در ایران، تصمیمی اتخاذ کرده که میتواند الگوی تازهای در مسیر توسعه صنایع پتروشیمی کشور باشد. این شرکت، به جای پیشبرد طرح «متانول ۲» که در سالهای گذشته به عنوان پروژه توسعهای بزرگ مطرح بود، تصمیم گرفته اجرای آن را به حالت تعلیق درآورد و در عوض، سرمایهگذاری خود را به سمت تولید «اتانول سنتزی از متانول» سوق دهد؛ تصمیمی که از دید اقتصادی و مدیریتی، چرخشی هوشمندانه در مسیر تکمیل زنجیره ارزش تلقی میشود.
طرح متانول ۲ بهطور رسمی لغو نشده اما در وضعیت Hold قرار دارد. علت اصلی این تصمیم، علاوه بر نامشخص بودن خوراک پروژه بهدلیل بلاتکلیفی طرح NGL خارگ، افت قابل توجه قیمت متانول در بازار جهانی است. در حالی که تا چند سال پیش متانول با قیمتهایی بالای ۴۰۰ دلار در هر تن معامله میشد، در حال حاضر قیمت آن حدود ۲۲۰ دلار است؛ سطحی که عملاً بازده سرمایهگذاری در پروژههای جدید متانول را کاهش داده است.
در چنین شرایطی، کمیل پورضیایی، مدیرعامل جوان پتروشیمی خارگ با نگاهی هوشمندانه و آیندهنگرانه، تصمیم گرفته حرکت این پتروشیمی را از توسعه ظرفیت متانول خام به سوی تولید اتانول سنتزی تغییر دهد. این تغییر رویکرد نه تنها در پاسخ به شرایط بازار، بلکه در راستای سیاست کلان صنعت پتروشیمی ایران برای جلوگیری از خامفروشی و حرکت به سمت تکمیل زنجیره ارزش انجام شده است. بر اساس برآوردها، ارزش هر تن اتانول در بازار جهانی بیش از ۹۰۰ دلار است؛ رقمی که نسبت به قیمت فعلی متانول، بیش از سهونیم برابر ارزش افزوده ایجاد میکند.
از منظر زیرساختی نیز خارگ مزیتهای مهمی در اختیار دارد. وجود مخازن ذخیره آماده، اسکله اختصاصی صادرات، و سرویسهای جانبی فعال باعث میشود سرمایهگذاری لازم برای اجرای طرح جدید به شکل چشمگیری کاهش یابد. در این طرح، خوراک مورد نیاز از دو ماده در دسترس یعنی متانول و گاز متان تأمین خواهد شد و علاوه بر محصول اصلی، ماده میانجی ارزشمندی مانند اسید استیک نیز تولید میشود که خود قابلیت صادرات مستقل دارد.
محاسبات اقتصادی اولیه نشان میدهد که اجرای طرح تولید اتانول سنتزی با ظرفیت ۳۰۰ هزار تن در سال، درآمدی حدود ۲۷۰ میلیون دلار در سال به همراه خواهد داشت، در حالی که حاشیه سود خالص آن نسبت به متانول بیش از دو برابر است. سرمایهگذاری مورد نیاز برای این پروژه در حدود ۳۸۰ میلیون دلار برآورد شده و نرخ بازگشت سرمایه به بیش از ۳۵ درصد میرسد؛ رقمی که نسبت به طرح متانول ۲ (حدود ۱۴ درصد) بهمراتب جذابتر است. دوره بازگشت سرمایه نیز کمتر از سه سال تخمین زده میشود.
به این ترتیب، تصمیم پتروشیمی خارگ را میتوان حرکتی استراتژیک در جهت افزایش پایداری درآمد و ایجاد مزیت رقابتی در صادرات دانست. این تغییر مسیر علاوه بر آنکه همراستا با توسعه صنایع پاییندستی است، میتواند الگوی مناسبی برای سایر مجتمعهای پتروشیمی کشور باشد که امروز با مازاد عرضه متانول و افت قیمتهای جهانی مواجهاند.
اگرچه چالشهایی همچون نیاز به فناوریهای جدید و انتقال دانش فنی برای تولید اتانول سنتزی وجود دارد، اما مزیت اقتصادی، زیرساختهای آماده و بازار رو به رشد جهانی اتانول، این تصمیم را از یک تغییر فنی صرف، به یک چرخش مدیریتی هوشمندانه و راهبردی بدل کرده است. به نظر میرسد خارگ با این تصمیم، گام مهمی در مسیر عبور از خامفروشی و حرکت به سمت اقتصاد پتروشیمی مبتنی بر ارزش افزوده برداشته است؛ گامی که اگر با سیاستگذاری درست همراه شود، میتواند مسیر آینده صنعت پتروشیمی ایران را نیز متحول کند.
لینک کوتاه خبر:
